Voeren, een taalgrensgemeente van ongeveer 4300 inwoners, is een Vlaamse enclave in Wallonië en heeft een grote Franstalige minderheid. Zes van de 15 verkozen Voerenaren vertegenwoordigen die minderheid in de oppositie. José Smeets is, als gevolg van de faciliteitenregeling, schepen in het College namens die minderheid. Hij is tweetalig Frans-Nederlans en spreekt het Plattdütsch. Nico Droeven en Jean Levaux zijn eveneens tweetalig en spreken eveneens het Plattdütsch. De jongere generatie, Benoît Houbiers, Marie-Noëlle Kurvers en Grégory Happart hebben een redelijke passieve kennis van het Nederlands en het dialect maar kunnen het Nederlands niet, en het Plattdütsch niet of moeilijk, spreken. De gemeenteraadsleden van de groep Retour aux Libertés vormen geen afspiegeling van de talige werkelijkheid in hun groep, die in meerderheid, net als de jongere generatie verkozenen, Franstalig is en het Nederlands en dialect hooguit verstaat.

Deze feiten geven stof tot ernstig nadenken. Op het moment heeft namelijk de helft van de democratisch verkozen Franstalige oppositie géén spreekrecht tijdens de gemeenteraadsvergaderingen. De verwachting is dat dit aantal voorlopig zal toenemen. Ook vraagt de oppositie al jaren om platforms in Vlaanderen waar zij in het Nederlands willen uitleggen welke impact het taalregime, de zogenaamde Omzendbrieven, voor de Franstalige minderheid en hun verkozenen heeft. Die podia komen er maar niet.

De Franstaligen vragen, net als de Friezen in Nederland, het recht om hun taal tijdens de gemeenteraadszittingen te mogen spreken binnen de kaders van het door België getekende Kaderverdrag inzake de erkenning van nationale minderheden en talen van de Raad van Europa. Praktisch bezien is hun spreken van het Frans in de gemeenteraad geen enkel probleem want zeven van de negen verkozenen van Voerbelangen zijn tweetalig en spreken op één uitzondering na, ook nog het Plattdütsch, dat zij evenwel hun kinderen niet meer leren. De andere twee gemeenteraadsleden verstaan voldoende Frans om te kunnen volgen. Daarbij zijn er voldoende te beëdigen tolk-vertalers aanwezig.

Pas wanneer de Franstalige Voerenaren dit statuut verleend wordt, is deze groep officieel erkend als Franstalige minderheid in het Vlaamse Voeren. Dan moeten er in Vlaanderen platform komen waar de Franstalige Voerenaren over de wantoestanden kunnen getuigen. Anderzijds betekent dit statuut ook dat zij voldoende gelegenheid moeten krijgen om naast hun eigen taal, de taal van de deelstaat Vlaanderen te leren. Dat gebeurt nu al enige jaren vrijwillig vanaf de kleuterschool en dat biedt op lange termijn nieuwe mogelijkheden.

Tot slot wil ik er nog even aan herinneren dat de onvoorstelbare verstrakking van het taalregime in de taalgrensgemeente Voeren, waar geen enkele Voerenaar om gevraagd heeft, in gang is gezet in 1998, toen Vlaanderen er zeker van was dat Voerbelangen – door de instroom van de nieuwe Nederlandse stemmen (ongeveer 15% van het totaal) – voortaan de meerderheid zou gaan uitmaken.

Bep Mergelsberg

Alex. Schaepkensstraat 2

NL 6137 CR SITTARD

046 4511411